مقدمه: سرطان مری یکی از مرگبارترین سرطانهای انسانی محسوب می شود و افزایش شیوع و میزان بروز نوع آدنوکارسینومای آن بیش از هر نوع سرطان دیگری است. این بیماری اغلب، مستلزم برداشتن مری و بازسازی آن توسط بخش دیگری از دستگاه گوارش می‎باشد که در حال حاضر عمدتا از معده استفاده می‎کنند. علیرغم ویژگیهای استفاده از کولون برای جایگزینی مری، هنوز بعضی از صاحبنظران در شرایط مشابه آن را به روش استفاده از معده ترجیح می‏دهند. البته قضاوتهای مختلفی که تاکنون در مورد مسایل مختلف این دو روش صورت گرفته، عمدتا به صورت کیفی و بدون تجزیه و تحلیل و فقط با دادن ارزش به تعدادی از مسایل این دو روش بوده که در واقع ارزشیابی واقعی را مشکل نموده است. با توجه به این که در مرکز آموزشی درمانی توحید سنندج از هر دو روش جهت بازسازی مری استفاده شده است، تجربیات و اطلاعات کمی و کیفی در دسترس آنها مورد تجزیه و تحلیل و مقایسه قرار گرفتند. مواد و روشها: اطلاعات مربوط به جراحیهای مری انجام شده در این مرکز در خلال 14 سال گذشته با رجوع به پرونده های بیماران سرپایی و بستری شده در بیمارستان و همچنین بیماران در حال حیات و در دسترس در فرم طراحی شده وارد گردید. اطلاعات مزبور در سه گروه قبل، حین و بعد از عمل طبقه‏بندی و عوامل موجود در گروهها تجزیه و تحلیل شد.یافته ها: 52 بیمار (26 مرد و 26 زن) در مرحله دیسفاژی شدید (حین بلع مایعات) مبتلا به سرطان مری تحت جراحی قرار گرفته بودند که مری آنها در 39 نفر (75%) با استفاده از معده روش مک گان، در 3 نفر (6%) با استفاده از معده با روش EEPT و 10 نفر (19%) با استفاده از جایگزینی کولون با روش دیویداسکاینر بازسازی شده بود. در روش استفاده از معده در 10% بیماران ایجاد فیستول گردنی، در 11% تنگی محل آناستوموز در گردن و در مراحل بعد از ترخیص از بیمارستان با فواصل مختلف در 5/4% رشد مجدد تومور در محل آناستوموز گردن، در 31% مشکل رفلاکس، در 26% مشکلات تنفسی، در 55% احساس ناراحتی و سنگینی در ناحیه سینه، در 85% نیاز به وعده‏های غذایی بیشتر با حجم کم و در 55% رضایت نسبی از عمل جراحی وجود داشت. افزایش وزن متوسط بیماران 5 ـ3 ماه بعد از عمل حدود 2 kg بود. در روش استفاده از جایگزینی کولون در 12% موارد مشکل رفلاکس، در 25% مشکلات تنفسی و در80% موارد رضایت نسبی بیمار از عمل جراحی وجود داشت. تومور در محل آناستوموز گردن رشد مجدد نداشت و نیاز به افزایش دفعات تغذیه با حجم کم نبود. افزایش وزن متوسط این گروه در همان فاصله زمانی 5 ـ3 ماه بعد از عمل4-5 kg  بود.نتیجه‏گیری: عمل جراحی و انجام مسایل مربوط به آن در روش استفاده از معده در بازسازی مری آسان تر، و برای ایجاد کیفیت بهتر زندگی بیمار در باقیمانده عمر که در واقع هدف اصلی انجام جراحی است، استفاده از کولون مناسب تر است؛ لذا توصیه این مطالعه، دادن بهای لازم به جایگزینی با کولون چه در عمل و چه در آموزش است زیرا بی تجربگی و تمایل جراحان به استفاده از این روش ممکن است بیمارانی را که نیاز قطعی و حتمی به این شیوه داشته باشند، تحت عنوان «غیرقابل عمل بودن» از کمک و مزایای جراحی محروم نماید.

زمینه و هدف: ریفلاکس معده به مری (GERD) بیماری شایعی، به ویژه در کشورهای غربی است. مطالعات مبتنی بر جمعیت در مورد شیوع این بیماری در ایران محدود می باشند. هدف این مطالعه بررسی شیوع GERD در اصفهان است.روش بررسی: این مطالعه مبتنی بر جمعیت در فاصله ماه های اردیبهشت تا آذر سال 1383 انجام شد. شش کارورز آموزش دیده رشته پزشکی علایم اصلی GERD (سوزی سردل و رگورژیتاسیون) را از طریق مصاحبه رو در رو در بین 2400 نفر از جمعیت 70-20 ساله اصفهان، که به طور تصادفی انتخاب شده بودند، بررسی کردند. وجود هر یک از علایم اصلی یا هر دوی آنها در 12 ماه گذشته به عنوان GERD در نظر گرفته شد.یافته ها: در اصفهان، فراوانی نسبی GERD روزانه، هفتگی و ماهیانه به ترتیب 12.1%، 12.9% و  5.21% به دست آمد. فراوانی نسبی GERD به طور کلی در مردان 19.3% و در زنان 27.3% بود (p=0.002). شاخص توده بدنی (BMI) در مبتلایان به GERD، 3.04 24.7±  و در افراد طبیعی، 3.1  24.1± به دست آمد (p=0.001).نتیجه گیری: GERD در اصفهان بیماری شایعی است. جنس و BMI، فاکتورهای موثر در ریفلاکس می باشند.

زمینه و هدف: تومورهای مزانشیمال گوارشی جزو تومورهای با منشاء عضلات صاف طبقه بندی می شدند. Gastrointestinal Stromal Tumors (GIST) شایع ترین نوع تومورهای مزانشیمال گوارشی هستند که در سرتاسر لوله گوارش از مری تا آنوس دیده می شود و اکثر موارد آن در معده اتفاق می افتد. بیشتر بیماران مبتلا به GIST بدون علامت هستند و درمان آن در اکثر موارد جراحی است. هدف ما در این مطالعه بررسی GIST تومورهای مری و معده بوده است.روش بررسی: در یک مطالعه گذشته نگر بیمارانی که بین سال های 1370 تا 1388 با تشخیص تومور مزانشیمال مری و معده در بیمارستان قائم (عج) و امید مشهد بستری و تحت درمان قرار گرفته بودند مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها: 24 بیمار وارد مطالعه شدند (16 نفر مرد و هشت نفر زن) میانگین سنی 50 سال بود، شایع ترین محل تومور در فوندوس معده بود. تمام بیماران در حین تشخیص علامت دار بوده و شایع ترین علامت در بیماران احساس پری بود که در 50% از بیماران وجود داشت. شایع ترین عمل جراحی انجام شده در این بیماران گاسترکتومی ساب توتال بود. مرگ و میر بیمارستانی ثبت نشده بود. عوارض در پنج بیمار (20.5%) بعد از عمل دیده شد که شایع ترین آن ایلئوس بعد از عمل بوده است، درمان کمکی بعد از عمل که در هشت بیمار (33.1%) استفاده گردید، در پی گیری سه ساله تنها سه بیمار فوت نمودند (12.45%).نتیجه گیری: با توجه به نتایج مناسب جراحی در این بیماران با عوارض مرگ و میر اندک، جراحی به عنوان درمان انتخابی در بیمارانی که توانایی جراحی را دارند توصیه می گردد.

انگل های جنس گونژیلونما، نماتودهایی هستند که عموما نشخوارکنندگان و به ویژه گوسفندان و بز را آلوده می کنند. یک راس الاغ ماده 11 ساله با سابقه کولیت حاد به بیمارستان آموزشی دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی مشهد ارجاع داده شد. در بررسی پس از مرگ، خطوط زیگزاگ متعدد به رنگ سفید مایل به صورتی در مخاط مری و معده وجود داشت که حاوی کرم های طویل سفید رنگ بود. پس از مطالعه میکروسکوپیک انگل از نوع گونژیلونما پولکروم تشخیص داده شد.

زمینه و اهداف: کانسرهای مری، معده و کولورکتال از شایعترین کانسرهای ثبت شده در استان آذربایجان شرقی می باشند. با توجه به بروز بالای این کانسرها در این استان و با در نظر گرفتن وجود شرایط فرهنگی و اقلیمی متنوع در این استان، در این مطالعه برآن شدیم تا میزان بروز اختصاصی استاندارد شده کانسرهای مری، معده و کولورکتال در شهرستانهای مختلف این استان را به دست آورده و با یکدیگر مقایسه کنیم. روش بررسی: در یک مطالعه مقطعی تمامی موارد جدید مبتلا به کانسرهای مری، معده و کولورکتال در استان آذربایجان شرقی در طول مدت یکسال (ابتدای فروردین ماه 1385 لغایت اسفند ماه همان سال) از تمامی مراکز آموزشی و درمانی، بیمارستانها، مراکز پاتولوژی، مراکز شیمی درمانی، مرکز رادیوتراپی، مراکز آندوسکوپی، بیماران کانسری مصرف کننده اپیویید و لیست متوفیان گورستان رسمی استان ثبت گردید. یافته ها: از 1346 بیمار مبتلا به کانسرهای مری، معده و کولورکتال 398 مورد کانسر مری، 612 مورد کانسر معده و 337 مورد کانسر کولورکتال ثبت شد. توزیع جنسی برای مرد و زن در بیماران مبتلا به کانسر مری به ترتیب %55.3 و %44.7، در بیماران مبتلا به کانسر معده %71.2 و %28.8 و در بیماران مبتلا به کانسر کولورکتال %55.4 و %44.6 بود. نسبت بروز مرد به زن در کانسر معده 2.49 به دست آمد و میانگین سنی مردان بطور معنی داری بیشتر از زنان بود(P<0.0001) . کانسر معده در مردان و کانسر مری در زنان با میزان بروز اختصاصی استاندارد شده 25.99 و 11.65 در میان کانسرهای گوارشی بیشترین بروز را به خود اختصاص دادند. بررسی بروز این کانسرها در شهرستانهای مختلف این استان نشان داد که شهرستان اهر از نظر بروز کانسر معده و مری در بالاترین رتبه قرار دارد و کانسرهای کولورکتال، در شهرستانهای تبریز و سراب از بروز بالایی برخوردار است. نتیجه گیری: با توجه به بروز بالای کانسرهای دستگاه گوارش در استان آذربایجان شرقی، بررسی از نظر استعداد ژنتیکی، مسایل اقلیمی، فرهنگی و عادات تغذیه ای در این استان ضروری به نظر می رسد.

زمینه و هدف: هر چند بیماری ریفلاکس معده به مری (gastroesophageal reflux disease-GERD) از بیماریهای شایع دستگاه گوارش است، علل موثر در ایجاد آن شناخته شده نیست. اطلاعات کمی در زمینه ارتباط اختلالات روان با GERD وجود دارد. از آنجا که تاکنون در ایران، ارتباط وضعیت روان و ریفلاکس بررسی نشده است، نقش عوامل روانی در بیماری مطالعه شد.روش بررسی: 1016 نفر به صورت تصادفی انتخاب و به مطالعه دعوت شدند، با افرادی که شرکت در مطالعه را پذیرفتند مصاحبه حضوری انجام شد (1000 نفر با محدوده سنی 40-18 سال). کسانی که در طی 12 ماه گذشته، حداقل یک بار سوزش پشت جناغ سینه و یا برگشت اسید را داشتند، به عنوان مورد و گروهی که هرگز این علایم را نداشتند، به عنوان شاهد در نظر گرفته شدند. در بررسی وضعیت روان از پرسشنامه (general health questionnaire) GHQ-28، که اختلالات غیر سایکوتیک روان را ارزیابی می کند، استفاده شد.یافته ها: شیوع ریفلاکس هفتگی، 12.3% بود. اختلالات روان تنی (OR: 3.50; %95 CI: 2.17-5.66)، اضطراب (OR: 4.02; %95 CI: 2.51-6.43)، اختلالات عملکرد اجتماعی (OR: 1.95; %95 CI: 1.21-3.17)، افسردگی (OR: 3.29; %95 CI: 1.95-5.50)، افزایش سن و چاقی با بروز بیشتر GERD همراه بودند.نتیجه گیری: شیوع GERD در این منطقه، بیش از اغلب کشورهای آسیایی و قابل مقایسه با کشورهای غربی است. نتایج حاصل از این مطالعه همراهی معنی دار اختلالات روان با علایم ریفلاکس را نشان می دهند. ممکن است عومل روانی - اجتماعی نقش مهمی در ایجاد علایم GERD داشته باشند.

لغت GEnRD (بازگشت مواد از دوازدهه و معده به مری) به بازگشت مواد از دوازدهه از طریق پیلور به معده، که در پی آن منجر به بازگشت مواد به مری می گردد اطلاق می شود. قبلا لغت بازگشت صفرا و بازگشت قلیا یعنی Bile Reflux، Alkaline برای توصیف این روال به کار می رفت. اما محتویات دوازدهه بیشتر از صفرا تشکیل شده است و مطالعات اخیر نشان داده است که لغت بازگشت قلیا اشتباهی در نام گذاری است چرا که pH قلیایی (بیش از 7) با بازگشت محتویات دوازدهه مرتبط نیست . نقش اسید در GEnRD و در ایجاد آسیب های مری آزمایش ها و تجربیات متعدد بالینی به اثبات رسیده است و اهمیت زیادی برای اسید و پپسین در ایجاد آسیب مخاطی مری می توان قائل شد. آزمایش های انجام گرفته بر روی حیوانات بیانگر آن است که اسید مخلوط شده با پپسین باعث آسیب جد ی تری در مقایسه با اسید تنها می گردد. علاوه بر این، مطالعات بالینی نشان دهنده رابطه میان شدت آسیب مری و بازگشت اسید اندازه گیری شده در طی مراقبت اسیدیته مری در طی 24 ساعت وجود دارد.

زمینه و هدف: بررسی های اپیدمیولوژیک نشان می دهند که با کاهش شیوع عفونت هلیکوباکتر پیلوری، میزان ریفلاکس معده به مری افزایش می یابد. هم چنین نشان داده شده است که افراد مبتلا به ریفلاکس معده به مری، دارای شیوع کمتری از عفونت هلیکوباکترپیلوری هستند. هدف از این مطالعه بررسی بروز ریفلاکس معده به مری پس از ریشه کنی هلیکوباکتر پیلوری است. مواد و روش ها: این مطالعه کوهورت تاریخی با بررسی پرونده 9500 بیمار انجام گرفته است. بیمارانی که پس از آندوسکوپی اول، با تشخیص ضایعات پیتیک در زمینه هلیکوباکترپیلوری مثبت و عدم وجود ریفلاکس معده به مری، تحت درمان ریشه کنی هلیکوباکترپیلوری قرار گرفته و ریشه کنی با تست تنفسی اوره تایید شده و پس از مدتی به دلیل علایم گوارشی فوقانی، تحت آندوسکوپی مجدد قرار گرفته اند، وارد مطالعه شده اند. در آندوسکوپی دوم، علاوه بر وضعیت هلیکوباکترپیلوری، ریفلاکس معده به مری نیز مورد توجه قرار گرفته است. یافته ها: تعداد صد بیمار وارد مطالعه شدند که 81 نفر آن ها در گروه مورد (هلیکوباکترپیلوری منفی) و 19 نفر در گروه کنترل قرار گرفتند. میانگین سنی بیماران در گروه مورد 37.6±12.6 سال و در گروه کنترل 37.4±12.2 سال بود. متوسط مدت زمان بین دو مراجعه در گروه مورد 29.4±7.9 ماه و در گروه کنترل 32.1±10.1 ماه بود. از نظر سنی، جنسی و مدت زمان بین دو مراجعه، تفاوت آماری معنی داری بین گروه مورد و گروه کنترل مشاهده نشد. از نظر ایجاد ریفلاکس معده به مری %38.3 بیماران در گروه مورد و %15.8 بیماران در گروه کنترل دچار ریفلاکس معده به مری شده بودند که این میزان در گروه تفاوت آماری معنی داری با گروه کنترل داشت (p<0.05). نتیجه گیری: درمان ریشه کنی هلیکوباکتر پیلوری می تواند منجر به بروز ریفلاکس معده به مری شود. بنابراین در صورت تصمیم به درمان بیماران هلیکوباکترپیلوری مثبت، بایستی منتظر ایجاد ریفلاکس معده به مری در تعداد قابل توجهی در آن ها بود.